Giữa bức tranh âm nhạc hiện đại sôi động và không ngừng đổi mới, tôi nhận thấy âm nhạc dân tộc truyền thống đang từng bước tìm lại vị thế của mình bằng những cách tiếp cận rất khác trước. Thông qua các chương trình thực tế mang màu sắc trẻ trung, gần gũi với giới trẻ, âm nhạc dân tộc Việt Nam không chỉ được làm mới về hình thức mà còn lan tỏa mạnh mẽ hơn, trở thành cầu nối tự nhiên giữa hơi thở hiện đại và cội nguồn văn hóa dân tộc.
Trong một thời gian dài, âm nhạc dân tộc dường như chỉ tồn tại trong không gian truyền thống hoặc môi trường học thuật. Việc thiếu những sân khấu biểu diễn mang tính đại chúng, cách thể hiện còn lặp lại, cùng khoảng cách về ngôn ngữ và hình thức đã khiến dòng nhạc này trở nên xa lạ với một bộ phận khán giả trẻ. Không ít người lo ngại rằng kho tàng âm nhạc dân tộc quý giá của Việt Nam đang dần bị lãng quên trong thời đại nhạc số, khi những giai điệu hiện đại và xu hướng giải trí nhanh chóng chiếm ưu thế.
Trái với những lo ngại rằng âm nhạc dân tộc Việt Nam đang dần mai một, tôi cho rằng những năm gần đây, dòng nhạc này đang chứng kiến một sự chuyển mình vô cùng tích cực. Âm nhạc dân tộc không còn đứng ngoài đời sống đương đại mà đang dần quay trở lại một cách mạnh mẽ, rõ nét. Một làn sóng “hồi sinh” đang lan tỏa khi ngày càng nhiều chương trình giải trí thực tế đưa chất liệu dân gian lên sân khấu đại chúng. Tại đây, âm nhạc truyền thống được làm mới bằng những cách thể hiện sáng tạo, hiện đại nhưng vẫn giữ được tinh thần và hồn cốt văn hóa dân tộc, góp phần khơi dậy và tiếp nối dòng chảy văn hóa Việt. Sự xuất hiện của âm nhạc dân tộc trong các chương trình này không còn mang tính minh họa hay “cài cắm” hình thức, mà thực sự trở thành yếu tố tạo nên chiều sâu nội dung và cảm xúc cho chương trình.
Thông qua việc tái hiện các ca khúc mang âm hưởng truyền thống bằng những bản phối hiện đại, tiết tấu bắt tai, kết hợp cùng sân khấu hoành tráng và phần dàn dựng giàu tính nghệ thuật thị giác, các chương trình như Anh trai vượt ngàn chông gai hay Chị đẹp đạp gió rẽ sóng đã góp phần “thổi hồn” mới vào âm nhạc dân tộc Việt Nam. Những giai điệu từng được xem là xa lạ với giới trẻ nay trở nên sống động, gần gũi và cuốn hút hơn, dễ dàng chạm đến cảm xúc của người trẻ trong bối cảnh âm nhạc hiện đại.
Không chỉ dừng lại ở việc làm mới hình thức thể hiện, các chương trình này còn chủ động đưa tinh thần văn hóa dân tộc đến gần hơn với khán giả trẻ thông qua giai điệu trẻ trung, phong cách biểu diễn hiện đại và cách tiếp cận phù hợp với thị hiếu của thế hệ gen Z. Chính sự kết nối sáng tạo giữa truyền thống và hiện đại ấy đã giúp âm nhạc dân tộc Việt Nam dần trở thành những âm hưởng giàu cảm xúc, góp phần gắn kết thế hệ trẻ với cội nguồn văn hóa dân tộc.
Rõ ràng, các chương trình âm nhạc thực tế ngày nay không chỉ dừng lại ở vai trò giải trí mà còn mở ra một không gian trải nghiệm văn hóa giàu cảm xúc cho khán giả. Trong bối cảnh các trào lưu liên tục thay đổi theo từng cú lướt mạng, chính sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại đã giúp âm nhạc dân tộc “giữ sóng” trong đời sống của giới trẻ một cách bền vững và thuyết phục hơn.
Trong tương lai, xu hướng bảo tồn và phát triển âm nhạc dân tộc được kỳ vọng sẽ tiếp tục gắn liền với những cách tiếp cận sáng tạo. Trước đây, việc thiếu sự quan tâm từ công chúng từng khiến âm nhạc dân tộc chưa nhận được vị trí xứng đáng trong đời sống âm nhạc đương đại. Tuy nhiên, những năm gần đây đã xuất hiện nhiều tín hiệu tích cực, trong đó các chương trình thực tế – tiêu biểu như Anh trai vượt ngàn chông gai – đã góp phần làm mới những làn điệu quen thuộc thông qua các bản phối hiện đại, giúp âm nhạc truyền thống trở nên gần gũi hơn với thị hiếu của giới trẻ.
Một minh chứng rõ nét là tiết mục Trống Cơm với phần trình diễn đàn bầu của nghệ sĩ Soobin Hoàng Sơn đã tạo sức lan tỏa mạnh mẽ và truyền cảm hứng cho đông đảo khán giả trẻ. Hàng loạt bản cover đàn bầu xuất hiện và lan truyền trên mạng xã hội cho thấy giới trẻ không hề thờ ơ với âm nhạc dân tộc. Ngược lại, họ sẵn sàng tiếp cận, học hỏi và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống khi được khơi gợi và truyền cảm hứng bằng những hình thức phù hợp.
